Czy można zostać programistą bez studiów?

Czy po maturze trzeba iść na uniwersytet, by zostać dobrym programistą? Doświadczenie obecnych seniorów oraz statystki rynku pracy udowadniają, że studia ani nie są jedyną drogą do zawodu programisty. Nie chcesz studiować, a chcesz programować? Nie ma sprawy – to się da zrobić!

Czy studia informatyczne przydają się w nauce programowania?

Wydawałoby się, że odpowiedź na to pytanie musi być twierdząca. Tymczasem według ankiety przeprowadzonej przez No Fluff Jobs w 2017 r. tylko 17% programistów uważa, że studia IT są przydatne w nauce programowania! Szok, prawda? Tak duża niechęć do studiów wynika przede wszystkim z tego, że zdaniem programistów, studia informatyczne w Polsce zawierają za dużo teorii, poziom nauczania jest niski, a kadra prowadząca zajęcia nie pracuje czynnie w branży IT. Trudno też studiując ukierunkować się na określoną technologię. W efekcie absolwent studiów informatycznych i tak musi poświęcić sporo czasu na indywidualną naukę, jeśli chce znaleźć dobrą pracę.

Programista bez studiów – statystyki

Ilu programistów w Polsce nie ma wykształcenia wyższego? Z danych zebranych przez agencję rekrutacyjną Randstadt wynika, że około 10% programistów nie ukończyło studiów wyższych. Potwierdzają to badania przeprowadzone przez serwis BulldogJob, z którego wynika, że 14% specjalistów IT ma wykształcenie średnie, zaledwie 0,4% podstawowe lub gimnazjalne.

Ciekawe jest jednak to, że wielu specjalistów IT ma studia w zupełnie innym (niż studia techniczne) kierunku. Z raportu BulldogJobs wynika, że 64% absolwentów ukończyło studia techniczne, a 24% kierunki ścisłe. Pozostałe osoby to absolwenci studiów humanistycznych, przyrodniczych czy społecznych.

A jak to wygląda na świecie? Według raportu Stack Overflow 2020 badającego społeczność programistów z całego świata, 75% specjalistów IT ma wykształcenie na poziomie minimum licencjata. Oznacza to, że co czwarty z nich ma wykształcenie nie ukończył żadnych studiów. 8,3% zakończyło edukację na poziomie liceum, 3,2% szkoły policealnej, 1,6% szkoły podstawowej, a niespełna 1% nie ma żadnej formalnej edukacji.

Jednakże tylko 8,5% osób skończyło kierunki niezwiązane z IT. Oznacza to, że w Polsce częściej spotykamy się z sytuacją, w której osoba po ukończeniu studiów niezwiązanych z IT zaczyna postanawia zmienić branżę.

Jak zostać programistą bez studiów informatycznych?

Poza ścieżką uniwersytecką, programowania można uczyć się na kilka sposobów:

Szkoły i kursy programowania

Jedna z najpopularniejszych i najszybszych obecnie dróg do zostania programistą. Otwarta w zasadzie dla każdego, kto ma motywacje do nauki. W kursach mogą uczestniczyć osoby niezależnie od wieku, wykształcenia i poziomu doświadczenia. Kursy programistyczne realizowane są w formie stacjonarnej lub online. Prowadzone w małych grupach pozwalają efektywnie się uczyć, a obecność innych osób pomaga i motywuje. Niektóre szkoły wspierają też uczestników swoich kursów w znalezieniu pracy po kursie.

Kursy online dla użytkowników indywidualnych

Udemy, Fiverr Learn, Coursera mają dziesiątki kursów, które mogą być bazą dla początkującego programisty. Niektóre z nich są nawet bezpłatne. Jednak nauka z takich kursów wymaga samozaparcia i dyscypliny, a brak wsparcia w postaci grupy czy mentorów sprawia, że nauka trwa dużo dłużej i popełnia się nieco więcej błędów. Pomimo tego wiele osób, które zaczęły właśnie od takich narzędzi potwierdza, że samodzielny rozwój i korzystanie w nim z wielu źródeł też jest możliwe.

Staże od podstaw

Metoda coraz rzadziej możliwa, choć jeszcze kilka lat temu można było znaleźć ofertę praktyk bądź staży kierowanych do zupełnych laików w branży. Osoby, które chciały się uczyć i miały ku temu predyspozycje (np. wysoki poziom umiejętności analitycznych i zdolności logicznego myślenia) były zapraszane do firmy (na zasadzie wolontariatu lub przy niskiej odpłatności) i pod okiem starszych kolegów, głównie w systemie 1:1 zdobywały wiedzę od podstaw. W firmach, w których płacono za wiedzę, taki stażysta podpisywał umowę lojalnościową, na mocy której musiał przepracować w firmie określony czas. Tego typu oferty pracy pojawiały się na stanowiskach testerów manualnych, programistów Python i Java oraz specjalistów od WordPress.

Czy pracodawcy zatrudniają programistów bez studiów?

Czy osoba, która nie decyduje się na studia, ma takie same czy może mniejsze szanse na dobrą pracę niż osoba z dyplomem uniwersyteckim?

Na ten temat zdania są podzielone. Niektórzy programiści wskazują na to, że liczy się portfolio i doświadczenie, a inni podkreślają, że są firmy, w których tytuł minimum inżyniera jest konieczny. Aby sprawdzić, jak to wygląda w praktyce przeanalizowaliśmy ogłoszenia rekrutacyjne na stanowisko Python Developer i Java Developera opublikowane we wrześniu 2020 roku na wiodących serwisach rekrutacyjnych (pracuj.pl, praca.pl i bulldogjob.pl) i przeanalizowaliśmy, jak często pojawia się wymaganie ukończenia studiów wyższych.

  • Java Developer – na 20 ostatnich ofert pracy wykształcenia wyższego kierunkowego oczekiwano 4 razy, czyli w 20% ogłoszeń (przy czym w jednym przypadku było ono określone jako „mile widziane”);
  • Python Developer – na 20 ostatnich ofert pracy wykształcenia wyższego kierunkowego oczekiwano 3 razy (czyli w 15% ogłoszeń). W każdym przypadku na stanowiska wymagające stosunkowo niewielkiego (maks. 2 letniego) doświadczenia.