Praca zdalna – wymysł pracowników czy konieczność?

Praca zdalna nabiera dziś zupełnie nowego znaczenia. Wpływają na to nowoczesne technologie, wkraczające do organizacji cyfryzacja i digitalizacja, jak również wszechobecny dostęp do Internetu. Wieloletnia praca u jednego pracodawcy w pełnym wymiarze godzin zastępowana jest elastycznym czasem pracy i pracą zdalną. Wykonywanie zawodowych obowiązków na odległość nie jest jedynie nowoczesnym trendem, lecz standardem na współczesnym rynku pracy. W tym systemie współpracuje coraz więcej osób.


Praca zdalna a amerykański sen o wolności

Pionierami we wdrażaniu pracy zdalnej są Amerykanie. Współpraca na odległość stała się w USA niemal tak samo popularna jak praca na etacie. Dlaczego pracownicy decydują się na taką formę współpracy? Głównym powodem jest dążenie do uzyskania równowagi między zawodowymi obowiązkami a życiem prywatnym (91 proc). Praca z dowolnie wybranego miejsca ma przekładać się na zwiększenie własnej produktywności (79 proc.) i na zredukowanie poziomu zawodowego stresu (78 proc.). Spora część badanych Amerykanów wybrała taką formę pracy również po to, aby móc zaoszczędzić czas na długie dojazdy do siedziby pracodawcy (78 proc.)

Spośród grupy 1,2 tys. badanych Amerykanów w wieku 22-65 lat 62 proc. pracuje zdalnie, w czym 30 proc.w pełnym wymiarze godzin. System pracy na odległość wykorzystywany jest najczęściej w branżach: opieki zdrowotnej (15 proc.),technologiczno-informatycznych (10 proc.), usług finansowych (9 proc.), edukacyjnej (8 proc.) oraz produkcyjnej (7 proc.)  (Owl Labs, State of Remote Works 2019).


Elastyczne formy zatrudnienia w Polsce

Praca zdalna ma swoich zwolenników również na polskim rynku pracy. Spośród pracujących Polaków w 2018 r. w wieku 20-60 lat ok. 33 proc. miała możliwość skorzystania z takiego systemu pracy w swojej firmie. Co więcej, 34 proc. z nich pracowała na odległość cały czas (Kantar TNS, Remote-How, Rynek pracy zdalnej a oczekiwania pracowników. 2018.).

Analiza przeszło 3 tys. organizacji w Polsce oraz ok. 8,7 tys. polskich pracowników wskazuje, że praca zdalna jest drugim – zaraz po elastycznych godzinach pracy – najpopularniejszym rozwiązaniem realizującym założenia pracy elastycznej w polskich firmach (80 proc.). Praca na odległość jest najczęściej wybieranym rozwiązaniem przez samych pracowników (także 80 proc.). Co ważne, pracownicy oczekują od swoich pracodawców elastycznych form współpracy. Praca elastyczna jest jednym z najważniejszych świadczeń pozapłacowych. Dla 38 proc. badanych jest istotniejsza niż chociażby służbowe auto czy dodatkowy urlop (Hays Poland, Raport płacowy 2019.).


Co ciekawe, najczęściej z pracy na odległość mogą skorzystać pracownicy mikroprzedsiębiorstw, których zespół nie przekracza 10 osób (61,5 proc.). Kolejną grupą otwartą na tego typu rozwiązanie są duże przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 250 osób (59,3 proc.). Średnie biznesy podchodzą do pracy zdalnej z rezerwą (46,4 proc.) (Michael Page, Confidence Index. 2019.).


Sam sobie szefem?

Bezsprzeczną zaletą pracy zdalnej jest możliwość realizowania zawodowych obowiązków zadaniowo. Bardzo często taki pracownik rozliczany jest za efekty swojej pracy, a nie za czas, jaki poświęcił na zrealizowanie konkretnego projektu. Taka forma współpracy spełnia oczekiwania 30 proc. osób pracujących na odległość (Kantar TNS,Remote-How, Rynek pracy zdalnej a oczekiwania pracowników. 2018.).


Zupełnie inną kwestią jest czas poświęcany na pracę w trybie home office. I chociaż jednym z powodów wyboru pracy zdalnej jest zwiększenie własnej produktywności, to 43 proc. Amerykanów pracujących w tym trybie przyznaje, że poświęca zawodowym obowiązkom ponad 40 godzin tygodniowo. Zaś 20 proc. z nich czuje się przepracowanych (Owl Labs, State of Remote Works 2019.). Warto jednak pamiętać, że te dane dotyczą osób zatrudnionych w ramach umowy o pracę. Sytuacja wygląda zupełnie inaczej w przypadku tzw. freelancerów, gdzie czas pracy powiązany jest bezpośrednio z ich profesją. Najmniej pracują copywriterzy: od 4 do 6 godzin dziennie. Najwięcej zaś graficy i programiści – ok. 8-10 godzin w ciągu dnia (Useme.eu, Raport Freelancerzy w Polsce edycja 2019.).

Komfort przede wszystkim

Niezaprzeczalną zaletą wykonywania swoich obowiązków z dowolnego miejsca jest możliwość zorganizowania miejsca pracy w najbardziej komfortowy sposób. Nie wszyscy są zwolennikami siedzenia kilku godzin przy biurku. A komfortowe warunki pracy są ważne dla 44 proc. pracujących (JobHouse, Szczęście w pracy Polaków. Raport z drugiej edycji badania. 2018.). Pracownicy zdalni pracują nie tylko w zaciszu własnego domu. Często wykonują oni swoje zadania w miejscach publicznych zapewniających dostęp do internetu (np. kawiarniach, parkach). Miejsce, z którego będą realizowane służbowe obowiązki w większości przypadków zależy od wyboru samego pracownika.


W kontekście komfortu pracy kluczowe są również godziny jej wykonywania. W zależności od charakteru zawodowych obowiązków pracownik sam decyduje o tym, którą część dnia bądź nocy poświęci na służbowe zadania. Oczywiście osoba odpowiedzialna za kontakt z klientami czy kontrahentami musi być dostępna w rozsądnych godzinach w ciągu dnia. Jednak copywriter, grafik, programista a nawet wirtualna asystentka mogą pozwolić sobie na realizację chociażby części zawodowych obowiązków w dogodnym dla siebie czasie.


Zadowolenie samych pracowników z takiego rozwiązania potwierdzają badania: 95 proc. aktywnych zawodowo Polaków pozytywnie ocenia swoje doświadczenia związane z pracą w takim systemie (Kantar TNS, Remote-How, Rynek pracy zdalnej a oczekiwania pracowników. 2018.).


Nieuzasadniony opór pracodawców

Pracodawcy w Polsce podchodzą nadal dość sceptycznie do pracy zdalnej swoich podwładnych. Tylko co trzeci może wykonywać swoje obowiązki w tym modelu współpracy (Kantar TNS, Remote-How, Rynek pracy zdalnej a oczekiwania pracowników. 2018.).

Ograniczone zaufanie do alternatywnej formy zatrudnienia wynika z różnych aspektów. Z pewnością należą do nich wiek zarówno pracodawcy, jak też samej organizacji. Utarte dotąd schematy i przyzwyczajenie do pracy stacjonarnej, w której podwładny jest ciągle „na oku” sprawiają, że brak możliwości naocznej kontroli działań pracownika wzbudza wątpliwości odnośnie do rzetelności jego pracy. Inną kwestią jest opór kadry menagerskiej zarówno przed wypracowaniem nowych zasad organizacji pracy uwzględniających współpracę na odległość, jak też przed wdrożeniem nowoczesnych rozwiązań technologicznych ułatwiających realizację wspólnych projektów bez konieczności fizycznej obecności podwładnego w biurze. Do wdrożenia alternatywnych form zatrudnienia przygotowanych jest zaledwie 32 proc. polskich organizacji (Deloitte, Trendy HR 2019. Zmiana w zarządzaniu – człowiek w centrum uwagi. 2018.)


Praca zdalna a optymalizacja kosztów

Pracodawcy muszą sobie uświadomić jakie zalety ma praca zdalna. Współpraca na odległość zwalnia pracodawcę z obowiązku organizacji fizycznego miejsca pracy podwładnemu. Co ciekawe, 55 proc. firm na świecie uważa, że alternatywne formy zatrudnienia pozwalają zarządzać kosztami organizacji firmy w sposób bardziej elastyczny. Praca zdalna ułatwia pracownikom pogodzenie życia zawodowego z prywatnym. Z punktu widzenia pracodawcy możliwość załatwienia nagłej sprawy przy jednoczesnym wykonywaniu służbowych zadań w domu niweluje liczbę urlopów na żądanie.


Pracownik zdalny idealny?

żliwość wykonywania obowiązków zawodowych we własnym domu pozytywnie przekłada się na ogólne poczucie szczęścia pracownika. Mniejszy poziom stresu, odizolowanie się od potencjalnych konfliktów wśród współpracowników, zachowanie harmonii między pracą a życiem prywatnym oraz możliwość organizacji czasu pracy wg własnych upodobań przekładają się nie tylko na wzrost efektywności pracownika, ale również na jego stosunek zarówno wobec powierzonych zadań, jak też samego przełożonego. Aż 82 proc. pracowników zdalnych przyznaje, że taki system współpracy zwiększył ich zaufanie do samej organizacji. 74 proc. z nich stwierdza, że zmniejszył prawdopodobieństwo ich odejścia z firmy (Owl Labs, State of Remote Works 2019.). Na wzrost lojalności wobec pracodawcy zdaniem 50 proc. Badanych wpływa także możliwość pracy zdalnej z zagranicy. (Kantar TNS, Remote-How, Rynek pracy zdalnej a oczekiwania pracowników. 2018.).